Van stress naar burn-out

Home-Onze kroniek-Van stress naar burn-out

“Hoewel mijn lichaam dus massaal schreeuwde om hulp en mij op alle mogelijke manieren trachtte te verwittigen dat ik het anders moest aanpakken, was ik potdoof en stekeblind tegelijk. Tot de dag dat plots het licht gewoon uitging!”

Dan sta je daar in de fleur van je leven!

Je hebt een carrière, je bent ondernemer en mama van 2 geweldige kinderen en plots gaat het licht uit. Liesbeth Vereecke beschrijft haar eigen ervaring en gevoel hoe zij een burn-out heeft beleeft. Ze is zelf zoekende geweest naar de juiste hulp en begeleiding. Ze heeft het hele proces zeer bewust meegemaakt én geanalyseerd en probeert nu haar ervaringen van bedrijfsleider én burn out open te delen om bedrijven te helpen om op de juiste manier om te gaan met medewerkers met burn-out en vooral dit fenomeen in je bedrijf te voorkomen, zowel voor jezelf als ondernemer als voor het personeel.

Moe zijn mocht niet, niets doen of iemand teleurstellen nog veel minder!

Ik legde de lat altijd hoog, ontzettend hoog. Voor anderen, maar vooral voor mezelf. Stress, wat was dat? Als mensen zeiden “Wow, jij hebt een gestresseerd leven. Wat jij allemaal doet, dat zou ik gewoon niet kunnen”. Dan antwoordde ik steevast: “Ik voel eigenlijk geen stress, blijkbaar kan ik daar toch wel goed tegen. Stilzitten kan ik trouwens ook echt niet.” En dan was ik toch wel een klein beetje fier op mezelf dat mij dat allemaal gewoon lukte. Het bevestigde mij! En dat deed deugd. Ik putte energie uit alles wat ik deed, want ik deed het graag: mijn werk, mijn sociaal leven, mijn gezin. Ook al waren mijn kinderen niet de beste slapers, werkte ik ruimschoots meer dan 40u/week, organiseerde ik de ene reünie na de andere, … Mensen vergeleken me met zo’n Duracell konijn, onuitputtelijk … Af en toe overschreed ik wel eens mijn eigen grenzen, zo ongeveer één keer per jaar de afgelopen jaren, meestal vlak voor de zomervakantie. Dat was immers hét moment om nog een tandje bij te steken en helemaal het onderste uit de kan te halen. Het antwoord van de dokter was dan altijd hetzelfde: ‘stress’. “Je bent gewoon oververmoeid.” Die schreef dan een werkonbekwaamheidsattest voor één week. Eigenlijk had ik het toen al moeten begrijpen: de man is zeer karig met het schrijven van attesten. Integendeel, na twee dagen rust had ik het wel gehad en draaide ik weer gewoon door.

Tot het ogenblik dat mijn leven veranderde en ik koste wat het kost niemand om hulp zou vragen, zou bewijzen dat ik het nog steeds allemaal alleen aankon en alles kon combineren. Het eerste jaar leek dat ook nog te lukken. Alleen begonnen alle kwaaltjes die ik al ooit – door stress – had gehad, zich nu samen te manifesteren. Hoewel mijn lichaam dus massaal schreeuwde om hulp en mij op alle mogelijke manieren trachtte te verwittigen dat ik het anders moest aanpakken, was ik potdoof en stekeblind tegelijk. Ik ging maar door. Gewoon een tandje bijsteken, was mijn motto. Maar het ging al maar moeizamer. Ik kreeg plots in dezelfde tijd minder, véél minder, gedaan. Niet erg, dacht ik, dan doen we nog langer door en slapen we nóg wat minder. Dat is al altijd gelukt.

Tot de dag dat plots het licht gewoon uitging. Van de ene moment op de andere zo leek het.

Mijn hoofd zat vol, ik kon letterlijk niets meer onthouden, kon zelfs niets meer binnenlaten van wat er tijdens een gesprek gezegd werd. Het was niet het ene oor in, het andere uit. Het kwam er gewoon niet meer in. Plots zat ik daar … te huilen, in de zetel, zonder de energie om nog te bewegen, te eten, te drinken, te praten, … niets meer. Ik wilde wel, mijn hoofd wilde nog zeer veel, maar mijn lichaam stopte gewoon. Uiteindelijk heb ik me naar de dokter gesleept, die – bewonderenswaardig in zijn drukke praktijk – een zee van tijd nam voor mij. Hij vond het een zeer ernstige zaak en schreef opnieuw een week, want ik wilde natuurlijk niet langer, maar hij zei er uitdrukkelijk bij “Dat is verlengbaar, uiteraard”. Dat laatste simpele zinnetje was nieuw … en deed me plots beseffen: dit zit goed fout. Hij verwees me ook door, want het was te complex. Ook dat nog …”

Stress is positief

Stress mag dan wel een gevolg lijken van het hectische Westerse leven, het mechanisme in ons lichaam dat erdoor getriggerd wordt, is zo oud als ons bestaan. Onze voorouders hebben ons de fysiologische mogelijkheden doorgegeven om instant te reageren op alles wat we zien als gevaar. Terwijl het vroeger erom draaide om ons te beschermen tegen een wild dier of te overleven in de natuur, waardoor we letterlijk moesten vechten of vluchten, zien we vandaag een overvolle mailbox, een onhaalbare agenda, een papierberg op onze bureau of een baas die nog maar eens komt vragen om te schuiven met de planning. Ons lichaam hoeft in dergelijke situaties niet letterlijk klaar te zijn om te vluchten of te vechten, maar toch doet het dit steeds. Onze lichamelijke reactie op stress is nog steeds dezelfde gebleven.
Toch is stress een positief, kort en acuut signaal. Beeld je in dat je op straat moet wegspringen voor een fietser die plots op het voetpad opduikt. Het houdt ons dus alert. De stressreactie doet ons ook op ons best presteren wanneer we iets spannends moeten doen zoals in publiek spreken of loonsverhoging vragen. Onze hartslag versnelt, spieren spannen op, ademhaling wordt oppervlakkiger, … het maakt ons super alert. Nadien komt de welverdiende rust waarbij ons lichaam weer in balans komt en de stresshormonen worden afgebroken.
Creando Stress Vermoeidheid
Wanneer de spanning echter aanhoudt en de boog lange tijd gespannen blijft zonder voldoende rustmomenten, dan wordt het pas gevaarlijk. Bovendien is het vaak een sluipend proces. We hebben het niet altijd in de gaten omdat onze lichamelijke reflex vanzelf in actie schiet en we dit zo gewoon zijn, dat we de signalen vaak nog nauwelijks opmerken. We zijn dan in een constante staat van paraatheid … de adrenaline zegeviert. Waar de grens ligt, is ook zeer persoonlijk. Wat voor de ene balans is, is er voor de andere al ver over. We kunnen onszelf wellicht best vergelijken met een herlaadbare batterij zoals die van je laptop of tablet: stress laat deze als het ware leeglopen en de batterij moet dan ook op tijd en stond weer opgeladen worden. Zolang de energieindicator in het groen staat en tijdig weer aan de stroom wordt aangesloten is er niets aan de hand.

Van stress naar een burn-out

Bij burn-out daarentegen, staat de batterij niet meer op oranje, zelfs niet meer in het rood. Ze is gewoon plat! Net als bij je laptop of tablet is dat laatste restje energie ‘plots’ op en valt het toestel uit!

Je hebt geen energie meer en alles wat je toch doet kost erg veel moeite. Moeite die je op dat moment niet meer kan opbrengen.

Een burn-out komt dan ook voort uit langdurige en / of structurele stress. Het is een ernstigere vorm van overspannenheid waarbij zowel stress die voorkomt uit de professionele omgeving als de privé leefwereld ervoor zorgen dat het te veel wordt.

Bij burn-out is de duurtijd belangrijk, niet de intensiteit van de stress. Het gaat dan ook om chronische overbelasting van minimaal één jaar, waardoor er een structureel onevenwicht ontstaan is tussen onze draagkracht en de draaglast die we ‘moeten’ torsen. Onze draagkracht is door de aanhoudende spanning én het gebrek aan recuperatie zo op de proef gesteld dat deze uiteindelijk veel kleiner geworden is, terwijl we dat vaak niet eens in de gaten hebben. Daarenboven zijn er tal van andere persoonsgebonden factoren die dit fenomeen versterken:
♦ perfectionisme;
♦ te betrokken zijn;
♦ dingen niet kunnen loslaten;
♦ belemmerende overtuigingen waaraan we vasthouden;
♦ … .

Het gevolg is een samenspel van lichamelijke klachten en geestelijke uitputting: van maag- darmklachten, hoofd- en nekpijn, duizeligheid, enorme prikkelbaarheid, … tot cynisme, geheugenproblemen, … . Al die verontrustende signalen maken je dan ook boos en / of bang. Want je wil dit niet! Wat de draagkracht alleen maar verder op de proef stelt en alles nog zwaarder maakt om te dragen. Als gevolg van het gebrek aan energie zijn depressiegevoelens dan ook niet ver weg. Maar let op, burn-out ís geen depressie! Bovendien word je geconfronteerd met tegenstrijdigheden: tijdens je werk, raak je geen meter vooruit. Je zou er gewoon in slaap vallen en kan er niet meer tegen vechten. Maar tijdens een avondje stappen met je beste vriendin lijk je plots weer de oude. En net daarin zit ook de sleutel naar herstel!

Ken je energiegevers én je energievreters

Een platte batterij moet niet ‘eventjes’ opgeladen worden. Dat brengt je immers nog niet veel verder en je staat om de haverklap opnieuw op 0. Ze moet structureel en langdurig herladen. Bij een burn-out even een weekje vakantie nemen of 2 keer naar de sauna gaan, zijn dus gewoon druppels op een hete plaat.

Burn-out dwingt je tot verandering. Eens je dat accepteert, de angst overwint en je gewoontes doorbreekt, zal je verder kunnen en doe je daar de rest van je leven je voordeel mee.

Studies in België geven aan dat één werknemer op vier de symptomen vertoont die kunnen wijzen op een burn-out. Daarom moeten burn-out en zware stressklachten absoluut ernstig genomen worden, het zijn duidelijke signalen dat er iets niet goed gaat. Het zijn per slot van rekening directe signalen van je lichaam: je verbruikt meer energie dan je in korte tijd kan bijtanken. Net daarom moet je ingrijpen en iets veranderen vooraleer het weer goed zal gaan.

Je mag dan wel kampen met de klachten die wijzen op stress en burn-out, maar wat moet je dan veranderen? Meestal heb je geen idee waar te beginnen. Het is natuurlijk een moeilijke periode, maar tegelijkertijd is het een opportuniteit. Je moet je leven onder de loep nemen. Alles in vraag durven stellen.
De eerste stap is er alleszins voor zorgen dat je terug een klein beetje energie hebt. Een lijst maken van je energiegevers kan daarbij helpen. Het hoeven niet alleen de grote dingen te zijn, zoals ‘met vakantie gaan’ die op dat lijstje staan, ook ‘een knuffel krijgen’, ‘een warm bad nemen’, ‘een wandeling maken’, … kunnen ervoor zorgen dat je weer kan bijtanken en zijn veel gemakkelijker om te doen.

Pas dan heb je ook terug de kracht om na te denken hoe het zover is kunnen komen en kan je op zoek gaan naar de oorzaak van al je klachten en bekijken welk hooi je allemaal op je vork hebt genomen. Tijdens deze zoektocht komen vaak de ergste doemscenario’s naar boven. Want je zal ook moeten loslaten. Je hebt misschien schrik dat je je beroep niet meer zal kunnen uitoefenen en dat je lange (en moeilijke) studietijd voor niets is geweest. Je bent bang dat je nooit meer helemaal beter zal worden en dat je voor de rest van je leven werk onder je niveau moet verrichten. Of je bent bang dat je je partner moet verlaten, want wellicht is hij of zij toch niet de juiste partij voor jou? Je wordt alleszins gedwongen je gewoontes in vraag te stellen en je comfortzone te verlaten. Momenten van angst horen daar gewoon bij en eens je ziet en ervaart hoeveel energie iets van je kost, wordt grenzen stellen en loslaten ook gewoon gemakkelijker.

Eens je zover bent, ben je je leven opnieuw in handen aan het nemen. Je hebt meer inzicht in jezelf, bent gegroeid en kan beginnen met het structureel aanpakken van je valkuilen. Je sterktes zijn immers vaak ook je grootste valkuil wanneer je erin doorschiet.
Als dat lukt verdwijnen stilaan de klachten en is de weg naar structureel herstel ingezet. Je zal meer en vooral juiste grenzen stellen, leren doseren, bewust zijn van je energiepeil en meer rekening houden met wat jij wil en nodig hebt. Daar heb je de rest van je leven profijt van.

“Waar is de tijd dat ik zoveel ‘moest’ van mezelf. Omdat het zó hoort. Hoe? Om iedereen gelukkig te maken. Wie? Denken zij zelf ook zo over jou? Weten ze wel hoeveel energie het jou kost? Om de hoogste score te behalen. Wat is het nut van die score? En zó ontzettend veel meer. Ik ben dankbaar voor wat ik heb meegemaakt en nog steeds meemaak. De vrijheid die ik heb mogen ontdekken. Vooral vrijheid in mijn hoofd. Het loslaten van zoveel belemmerende overtuigingen, het krijgen van enorm veel nieuwe inzichten in mezelf én anderen, het doorbreken van taboes, het begrijpen van lichamelijke en fysieke klachten en langzaam maar zeker testen van oplossingen, vallen én opstaan – absoluut weer opstaan! – en nog meer genieten van alles wat energie geeft! Door stappen te durven zetten, ontdek je immers plots zoveel nieuwe dingen die je nooit verwacht had. Door je verhaal te delen, maak je zo’n mooie nieuwe banden met mensen die je nooit eerder ontmoette. En neen, het is er niet eenvoudiger op geworden. Doseren zal een levenslange – moeilijke – oefening blijven. Het leven is er wel nog mooier én intenser op geworden. Elke dag opnieuw gewoon heerlijk ont-moeten!”

Zin om hier dieper op in te gaan? Wees vrij om te reageren of verkies je een persoonlijk gesprek neem dan even contact op met Liesbeth Vereecke

Wil je inhoudelijk op de hoogte blijven?
Schrijf je dan in op onze Kroniek!

Geef het zeker een kans! Het kost maar 1 klik om je uit te schrijven.

NOG MEER INTERESSANTE ARTIKELEN…

Van stress naar burn-out

30 mei 2016|0 Comments

Insights Discovery®

15 april 2016|0 Comments

Disruptive Thinking

15 april 2016|0 Comments